Thành thử, từ đầu những năm 2000, giải trác tuyệt Anh đã bắt đầu thực hiện tính sổ “tiền nhảy dù” (parachute payments) cho những CLB bị xuống hạng
Đáng để ý hơn, số tiền xài ròng của họ lần lượt là -5, -13 và 2 triệu bảng, tức thấp hơn rất nhiều so với nhiều đối thủ cạnh tranh ở giải hạng Nhất. - Trước khi cơ chế tiền “nhảy dù” ra đời thì các đội bóng mới thăng hạng thường không dám đầu tư thẳng cánh vào thị trường chuyển nhượng. Cho dù là hạn vận chi trả được trải dài ra trong vòng 4 mùa bóng đi chăng nữa, thì các đội bóng mới xuống hạng cũng có thể đút túi khoảng 15-16 triệu bảng/mùa tiền trợ cấp.
Lý do? Nhờ nguồn thu đồ sộ từ bản quyền truyền hình khi còn hiện diện ở giải Ngoại hạng Anh, các đội bóng có thể (và đôi khi là buộc phải) tiêu xài thẳng tay cho việc mua sắm cũng như trả lương cầu thủ nhằm trụ lại Premier League. 60 triệu bảng mua được những gì? ban sơ, số tiền bồi hoàn này cũng không quá lớn, chỉ đạt 3,65 triệu bảng vào mùa 1999/00, nhưng đến mùa 2006/07 thì nó đã tăng tới 78% lên mức 6,5 triệu bảng, và đến năm 2011 thìa là 48 triệu bảng.
Vậy ưu thế về tài chính của các đội bóng này biến đâu mất rồi? Đơn giản là cơn lốc ông chủ ngoại đã làm thay đổi sờ soạng: trong số 3 đội mới thăng hạng mùa này, có 2 đội (Hull, Cardiff) thuộc quyền sở hữu của các tỷ phú Arab và Malaysia, ngoài ra 2 CLB khác nằm trong nhóm tiêu xài mạnh tay nhất Championship là Bournemouth và Nottingham Forest cũng sống dựa vào nguồn tiền của các nhà tài phiệt Nga hay Kuwait.
Ví dụ: mùa giải 2013/14, ba đội bóng vừa tụt hạng là QPR, Wigan và Reading đều kiếm được khoảng 23 triệu bảng, và trong vòng 4 năm tới thì họ sẽ nhận tổng cộng 60 triệu, trong khi một CLB bình thường (không được trợ cấp) như Ipswich Town chỉ kiếm được 9,2 triệu.
Cơ chế giảm xóc Premier League là giải đấu quyến rũ, nhưng cũng khắc nghiệt bậc nhất thế giới, và trụ lại ở đó không phải là điều dễ dàng.
Có lẽ bạn sẽ thắc mắc là tiền trả cho các CLB Championship thì liên can gì đến mức độ cạnh tranh tại Premier League? Thực ra là liên tưởng rất chém đẹp, bởi nếu được bảo hiểm bằng cơ chế tính sổ tiền “nhảy dù”, các đội bóng có thể - ở một chừng mực nào đó – tự tín vay để xài, bởi họ biết rằng trong tình huống xấu nhất (bị xuống hạng) thì doanh thu cũng không đến nỗi trở về con số 0: Chỉ trong vòng 3 mùa giải kể từ khi thăng hạng, Southampton đã ném 71 triệu bảng vào thị trường chuyển nhượng, West Ham tiêu 41 triệu còn Cardiff thậm chí bỏ ra tới 34 triệu bảng để tăng cường lực lượng riêng trong mùa Hè 2013 (do đó, trong suốt 5 mùa bóng từ 2002-2007, chỉ có 6/15 tân binh trụ lại được ở Premier League, nhưng trong 5 mùa bóng từ 2007-2012 đã có 11/15 đội thành công trong việc trụ hạng).
Số tiền bồi hoàn từ Premier League cho các đội rớt hạng đã giúp phá vỡ vòng quay này, nhưng rất có thể Luật Công bằng Tài chính sẽ đưa mọi thứ trở lại quỹ đạo cũ.
Nhưng nguyên lý trên đã không còn chuẩn xác khi Luật Công bằng Tài chính (FFP) sắp sửa có hiệu lực chính thức.
Ít ra thì phương án đó cũng sẽ giúp gia tăng nguồn lực cho đào tạo trẻ và nguồn cung hào kiệt cho bóng đá Anh… - Trong số 3 đội xuống hạng ở Premier League 2010/11 (West Ham, Blackpool, Birmingham) chỉ có độc nhất West Ham giành được quyền trở lại giải siêu việt Anh ngay mùa giải sau đó, tuy nhiên số của những Wolves, Blackburn, Bolton còn thảm hại hơn nữa.
BĐ. Vô nghĩa vì FFP? Trước đây, các khoản tiền “nhảy dù” còn có một tác dụng quan yếu nữa: giúp làm tăng tính cạnh tranh và gián tiếp cải thiện nguồn thu của giải siêu việt. Nếu Hull hay Crystal Palace vẫn mạo hiểm xài vượt quá khả năng, rất có thể họ sẽ vi phạm FFP và phải chịu án phạt tiền, trừ điểm… trước khi nhận đủ 60 triệu bảng tiền bồi hoàn từ Premier League. Theo các quy định của FFP, các đội bóng hầu như chơi được phép xài nhiều hơn số tiền mình kiếm được (xác thực thì được thua lỗ khoảng 5 triệu bảng/mùa bóng) và dĩ nhiên là họ không nên đi vay để mua sắm và trông cậy vào tiền “nhảy dù” trong trường hợp không thể trụ hạng.
Mới nhất, vào tháng 4/2013, các CLB tại Premier League đã đồng tình bỏ ra khoản tiền lên tới 60 triệu bảng để góp phần “giảm xóc” cho những kẻ thua cuộc trong cuộc chiến sinh tồn. Sau khi rơi khỏi Premier League ở mùa 2011/12, Wolves tiếp kiến tụt thêm một hạng nữa và “hạ cánh” xuống League One, Blackburn cũng chỉ đứng thứ 17 còn Bolton xếp thứ 17 ở Championship 2012/13.
Như vậy, phải chăng sự chênh lệch rất lớn về sức mạnh tài chính ấy sẽ giúp cán cân quyền lực nghiêng hẳn về các cựu binh Premier League? Xin trả lời là không hề. Nhưng nếu bị rớt xuống Championship thì khoản tiền này đương nhiên không còn tồn tại nữa và họ sẽ khó lòng tránh khỏi những cú sốc về tài chính (ở thời khắc ngày nay, giá trị bản quyền truyền hình ở Football League – quờ quạng các hạng đấu chuyên nghiệp còn lại ở Anh – chỉ đạt khoảng 60 triệu bảng/năm, bằng suýt soát 3,5% của Premier League).
Như vậy, nên chăng đã đến lúc Premier League thay đổi? Khi tiền “nhảy dù” đã không mang lại nhiều ý nghĩa bản chất thì họ có thể chia đều số tiền này ra cho thảy các đội bóng ở giải hạng dưới thay vì chỉ tính sổ tiền bồi hoàn cho các CLB phải xuống hạng. Họ lo ngại rằng CLB sẽ lâm vào cảnh phá sản nếu không may phải xuống hạng, nhưng chính điều đó lại tạo ra một vòng luẩn quẩn: sợ vỡ nợ = không dám tiêu xài = không cải thiện được sức mạnh = xuống hạng = khó khăn về tài chính.
Đối với các tỷ phú này thì vài chục triệu bảng chỉ là… chuyện nhỏ và khoản tiền đền bù từ Premier League chẳng thấm vào đâu so với tiềm lực tài chính của họ. Cán cân xoay chiều Về cơ bản, giải hạng nhất Anh cũng không quá dư dả về tiền nong (họ thậm chí chẳng thể tìm được một nhà tài trợ “tử tế” và phải bằng lòng ký kết thỏa thuận hiệp tác với nhà cái Sky Bet) nên so với phần còn lại của Football League nói chung và Championship nói riêng thì 15-16 triệu bảng là con số cực lớn, bởi mỗi đội bóng thường nhật ở Championship chỉ nhận được 2,3 triệu bảng tiền “chia sẻ” từ Premier League mà thôi.
Quan yếu hơn, một khi bị văng ra khỏi “cỗ máy kiếm tiền” Premier League thì một CLB rất có thể sẽ phải đối mặt với thảm họa cả về mặt tiền bạc lẫn thành tích trên sân cỏ, mà Bradford City (phải ôm khoản nợ lên tới 36 triệu bảng sau khi tụt hạng và hút rơi thẳng xuống các hạng đấu nghiệp dư) chỉ là một điển hình.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét